Melatonina na sen

Bezsenność, kłopoty ze snem, trudności z zaśnięciem albo wielokrotne budzenie się w nocy to rzeczywistość niejednego człowieka. Z rana człowiek ma złe samopoczucie, kiepski nastrój, czuje się zmęczony i niewypoczęty. Ponadto, zły sen niekorzystnie oddziałuje na koncentrację uwagi i pamięć. By radzić sobie z bezsennością, wiele osób sięga po leki nasenne. Alternatywą dla tradycyjnych tabletek nasennych jest melatonina na sen – substytut naturalnej melatoniny, którą wytwarza organizm. Co warto wiedzieć o melatoninie?

Kłopoty ze snem a melatonina

Wiele osób wierzy, że połknięcie tabletki nasennej, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki spowoduje, że nagle kłopoty ze snem znikną. Niestety, często nawet długotrwałe łykanie tabletek nasennych nie podwyższa jakości spania. Bezsenność może bowiem wynikać z zaburzeń równowagi procesów biochemicznych, które zachodzą w organizmie. Procesy te korespondują z przemiennością dnia i nocy, wpływając na cykliczność rytmu okołodobowego. Regulatorem biologicznego zegara człowieka jest melatonina – hormon snu wydzielany przez niewielki gruczoł w mózgu o nazwie szyszynka. Od cyklicznych wahań w poziomie melatoniny we krwi zależy prawidłowy rytm snu i aktywności. Produkcja melatoniny zależy od natężenia światła – kiedy jest ciemno, melatoniny jest najwięcej (szczyt syntezy melatoniny przypada na godziny 24-3), kiedy jest widno, produkcja melatoniny zostaje zatrzymana. 

Wraz z wiekiem poziom melatoniny w organizmie znacznie się obniża, co skutkuje trudnościami z zaśnięciem i bezsennością. Szacuje się, że co trzecia osoba po czterdziestym roku życia ma kłopoty ze snem. Typowe leki nasenne, co prawda, pozwalają szybciej i na dłużej zasnąć, ale sen pozbawiony jest fazy REM – fazy szybkich ruchów gałek ocznych, która odpowiada za regenerację układu nerwowego oraz konsolidację śladów pamięciowych. W ten sposób sen sprowokowany tabletkami nasennymi nie jest w pełni wartościowy. Rano człowiek po zażyciu środków nasennych może czuć się znużony, poirytowany, ospały, rozbity, może mieć osłabioną koncentrację i refleks. Ponadto, długotrwałe przyjmowanie leków nasennych grozi przedawkowaniem, uzależnieniem się od leków, rozwojem tolerancji dla przyjmowanych dawek albo pojawieniem się objawów abstynencyjnych w przypadku nagłego odstawienia środka.          

Zastosowanie melatoniny

Osoby, które cierpią na różne zaburzenia snu, zazwyczaj mają obniżony poziom melatoniny w porównaniu z osobami, które śpią bez żadnych problemów. Melatonina usprawnia zasypianie, poprawia ogólne samopoczucie i redukuje ilość przebudzeń w ciągu nocy. Melatoninę warto zastosować w odniesieniu do osób, które mają przesunięte fazy sen-czuwanie. Przyjęcie melatoniny sprawia, że człowiek może zasnąć około trzy godziny wcześniej. Dawkę melatoniny ustala się indywidualnie dla każdego pacjenta. Zazwyczaj powinno się przyjmować od 1 do 3 mg melatoniny, ale czasem istnieje konieczność zażycia nawet 5 mg. Melatonina jest o tyle korzystniejsza niż tradycyjne środki nasenne, gdyż nie wywołuje następnego dnia po przebudzeniu żadnych skutków ubocznych, np. w postaci upośledzenia refleksu. Kto może skorzystać z melatoniny? Szczególnie osoby wykonujące pracę zmianową albo podróżujące samolotem. Podróż samolotem z reguły wiąże się ze zmianą sfer czasowych i zaburzeniem zwanym jet-lag – zaburzeniem snu związanym z szybką zmianą sfer czasowych podczas podróży międzykontynentalnych. Do objawów jet-lag zalicza się między innymi:

• złe samopoczucie,
• bóle głowy,
• zmęczenie,
• kłopoty z koncentracją,
• dezorientację,
• nadmierną irytację.

Adaptacja do innej sfery czasowej zwykle trwa kilka dni. Melatonina pozwala zminimalizować symptomy jet-lag. Ponadto, hormon snu ma działanie antyoksydacyjne, czyli walczy z wolnymi rodnikami, które przyspieszają starzenie się skóry, uszkadzają kod genetyczny i sprzyjają rozwojowi wielu chorób, np. nadciśnienia, miażdżycy czy cukrzycy. Melatonina to ogólnie środek bardzo dobrze tolerowany. Niemniej jednak jest to nowy lek nasenny, więc potrzeba czasu, by niektórzy się do niego przekonali. Warto też pamiętać, że melatoniny nie wolno stosować w czasie ciąży i laktacji, podczas chorób autoimmunologicznych, nowotworów układu krwiotwórczego oraz poważnych chorób psychicznych i stosowania leków sterydowych.