Nadmierna senność

Nadmierna senność inaczej bywa określana jako hipersomnia. Wydaje się, że problemy ze snem, poczucie zmęczenia i senności to domena XXI wieku. Presja czasu, ciągły stres, brak czasu na relaks i odpoczynek sprzyjają nadmiernej senności. Nasza cywilizacja stanowi cywilizację ludzi niewyspanych, zmęczonych, zestresowanych i sfrustrowanych. Pierwotna nadmierna senność została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 jako odrębna jednostka nozologiczna: F51.1 – nieorganiczna hipersomnia i G47.1 – zaburzenia z nadmierną sennością.

Objawy hipersomnii

Nadmierna senność manifestuje się w postaci poczucia senności, mimo przespanej nocy, przedłużania się snu lub występowania epizodów snu w ciągu dnia, w czasie przeznaczonym na aktywność i pracę. Ludzie nadmiernie senni wykazują trudności z porannym wstawaniem z łóżka, są mało wydajni w pracy, zdekoncentrowani, rozdrażnieni, nadpobudliwi, mają problemy z pamięcią, są rozkojarzeni i zapominalscy. Najczęściej marzą o drzemce w ciągu dnia, by zredukować poczucie zmęczenia i niewyspania.

Pierwotną hipersomnię można diagnozować tylko wówczas, jeśli wykluczy się obecność chorób somatycznych, zaburzeń psychicznych, zażywanie substancji odurzających oraz inne zaburzenia snu w postaci dyssomnii (np. bezsenność, narkolepsję, zaburzenia rytmów okołodobowych, zaburzenia z nocną dysfunkcją oddechową) i paramosmnii (np. lęki senne, koszmary nocne, bruksizm, upojenie przysenne, paraliż przysenny). Objawy związane z nadmierną sennością muszą utrzymywać się ponad miesiąc.  

O czym świadczy nadmierna senność?  

Hipersomnia może być pierwotną, niezależną, samodzielnie występującą chorobą, ale często poczucie niewyspania i nadmierna senność w ciągu dnia towarzyszy innym poważnym dysfunkcjom zdrowotnym, np. innym zaburzeniom snu oraz chorobom psychicznym. Patologiczna senność to główny z symptomów narkolepsji. Ponadto, poczucie senności pojawia się w przebiegu takich chorób, jak: zespół bezdechu sennego, zaburzenia rytmu snu i wstawania, atypowa depresja, bezsenność, parasomnie, zespół abstynencyjny, choroby neurodegeneracyjne, zaburzenia hormonalne, zmiany metaboliczne, zapalenie opon mózgowych i mózgu, udar mózgu, zespół Kleinego-Levina (żarłoczność + pobudzenie seksualne + nadmierna senność).

Nadmierna senność może się pojawić także wskutek zażycia narkotyków, leków, np. pochodnych barbituranów i benzodiazepin, neuroleptyków lub leków antydepresyjnych albo po zbyt dużej ilości spożytego alkoholu. Hipersomnia może świadczyć po prostu o zmęczeniu, kiedy człowiek ignoruje oznaki wyczerpania organizmu. Trzeba wówczas odespać nadgodziny w pracy i dać sobie prawo do relaksu. Nadmierna senność pojawia się w przebiegu anemii (niedokrwistości) z powodu zbyt niskiego poziomu hemoglobiny i erytrocytów oraz niedoboru żelaza we krwi. Poczucie niewyspania towarzyszy też nad- lub niedoczynności tarczycy, zbyt niskiemu ciśnieniu krwi oraz cukrzycy. Patologiczna senność stanowi wówczas wyraz zaburzonej gospodarki węglowodanowej.

Spadek energii, apatia, zmęczenie, senność i brak inicjatywy działania to zespół objawów składający się na zaburzenia depresyjne. Nadmierna senność może być zwiastunem rozwijającej się infekcji, np. mononukleozy albo świadczyć o ciąży. Przyszła mama z reguły potrzebuje więcej snu. Czasami ludzie okresowo skarżą się na nadmierną senność w czasie znacznych wahań ciśnienia atmosferycznego, np. na początku wiosny albo późną jesienią. Jak widać wachlarz możliwości skontaminowania hipersomnii z innymi zaburzeniami jest ogromny. Skuteczne leczenie nadmiernej senności musi rozpocząć się od postawienia odpowiedniej diagnozy. Może nie należy walczyć z samą sennością, ale depresją, która spowodowała senność? Pierwotną hipersomnię leczy się za pomocą leków psychostymulujących, np. metylofenidatem.

Bibliografia:

Beckham N., Cabot S., Bezsenność. Jak dobrze zasypiać? Poradnik holistyczny, Wydawnictwo Mada, Kraków 2008, ISBN 978-83-89624-55-0.
Cameron A.D., Psychiatria, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-89581-76-1.
Weiss T., Dobry sen. Przyczyny i leczenie zaburzeń snu, Oficyna Wydawnicza MAK, Wrocław 2006, ISBN 978-39-31154-53-0.
Zieliński J., Pływaczewski R., Bendarek M., Zaburzenia oddychania w czasie snu, PZWL, Warszawa 2006, ISBN 978-83-200-3138-6.