Leki nasenne

W każdym przypadku leczenie bezsenności musi mieć charakter tylko działania doraźnego, krótkotrwałego i wspomagającego. Gdy bezsenność jest tylko jednym z objawów szerszego zespołu zaburzeń (np. w depresji), ustępuje często razem z leczeniem całej choroby.

Leki na sen

Grupy leków nasennych mają bardzo wiele działań niepożądanych, a przede wszystkim bardzo często mogą silnie uzależniać, co powoduje, że przyjmowanie ich powinno być traktowane jako ostateczność. Najlepszym lekiem nasennym byłby ten, który działałby wybiórczo tylko na te struktury mózgu, które są odpowiedzialne za prawidłowy sen i nie powodowałby zaburzeń fizjologicznej cykliczności snu. Idealny środek nasenny powinien powodować szybkie zasypianie, zachowywać prawidłową sekwencję poszczególnych faz snu, zapewniać odpowiedni czas trwania snu o dobrej jakości i nie powodować działań niepożądanych dnia następnego, tak aby pacjent obudził się wypoczęty i uniknął uczucia splątania po podaniu leku. Nie powinien on dodatkowo powodować uzależnienia lub wywoływać zaostrzenia bezsenności czy innych objawów odstawienia w momencie przerwania leczenia.

Warto podkreślić, że wszystkie leki nasenne prowadzą do uzależnienia. Nie ma w tym zakresie leków bezpiecznych. Obecnie lekarze dysponują lekami nasennymi nowej generacji. Środki te są bardziej skuteczne w zwalczaniu różnorodnych objawów bezsenności, wprowadzają mniejszą ilość przerw do naturalnego przebiegu snu, a ich stosowanie wiąże się z mniejszym prawdopodobieństwem powstania uzależnienia w porównaniu z dawniej stosowanymi środkami nasennymi, szczególnie tymi z klasy benzodiazepin. Jednak nie są one wolne od ryzyka uzależnienia.

Leki nasenne powinny znajdować się w szafce nocnej, tylko na wyciągnięcie ręki. Nigdy nie wolno brać leków przed położeniem się spać, zakładając z góry, że na pewno się nie zaśnie.

Sen po lekach nasennych i uspokajających nie zastąpi jednak snu fizjologicznego, który dla człowieka jest zawsze najbardziej pokrzepiający.

Wskazania do stosowania leków nasennych

W zależności od rodzaju zaburzeń, leki nasenne stosuje się maksymalnie 4 tygodnie.

Wskazaniem do podania leków nasennych jest głównie bezsenność przygodna i krótkotrwała.

• Bezsenność przygodna, spowodowana zmianą stref czasowych -> patrz niżej: Jet lag
• W przypadku bezsenności wywołanej pracą zmianową należy raczej unikać leków nasennych lub stosować je tylko doraźnie.
• W bezsenności krótkotrwałej nie powinno się stosować leków dłużej niż 2 tygodnie.

Różne postacie bezsenności przewlekłej powinno się przede wszystkim leczyć przyczynowo, w zależności od choroby podstawowej (psychicznej lub somatycznej). Leków nasennych nie stosuje się dłużej niż 4 tygodnie.

W przypadku bezsenności pierwotnej, która spowodowana jest wewnętrznymi czynnikami w organizmie, leki stosuje się na początku terapii. Można następnie powtarzać takie kuracje, po zastosowanej przerwie.

Bibliografia

Wichniak A. Podręcznik medycyny snu, Medipage, Warszawa 2007, ISBN 83-89769-50-3
Nowicki Z., Szelenberger W. Zaburzenia snu. Diagnostyka i leczenie - wybrane zagadnienia, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Kraków 1999, ISBN 83-86826-30-4
Soares C.N., Murray B.J. Sleep disorders in women: clinical evidence and treatment strategies, Psychiatr Clin North Am, 2006, 29, 1095-113
Jarema M., Rabe-Jabłońska J., Psychiatria, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4180-4

Standardy leczenia bezsenności Polskiego Towarzystwa Badań nad Snem